Chào mừng quý vị đến với website của ...
Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành
viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của
Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
sáng kiến kinh nghiệm

Nguồn:
Người gửi: Trần Thị Quỳnh Nhi (trang riêng)
Ngày gửi: 15h:07' 17-06-2010
Dung lượng: 221.8 KB
Số lượt tải: 14
Mô tả: A. ĐẶT VẤN ĐỀ Do nhu cầu phát triển xã hội ngày càng cao, đặc biệt là khi nước ta đang chuyển mình bước vào thời kì Công nghiệp hóa – Hiện đại hoá, thì vị trí của ngành giáo dục càng được nâng lên và chú trọng hơn nhằm mục đích đào tạo ra những con người mới XHCN có đức, có tài, có năng lực để đáp ứng được nhu cầu phát triển của toàn xã hội. Trước thực tiễn đó, từ năm học 2002 – 2003 Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã tiến hành đổi mới chương trình sách giáo khoa ở tất cả các môn học, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục để đáp ứng nhu cầu của thực tế. Riêng môn Sinh học là một môn khoa học tự nhiên luôn luôn gắn liền với thực tế. Muốn các em học sinh học tốt môn học này đòi hỏi người giáo viên phải cố gắng tìm tòi, học hỏi để làm thế nào cho các em học sinh nắm được kiến thức một cách vững chắc và ngày càng say mê yêu thích môn học hơn và tạo sự hứng thú học tập cho các em học sinh để các em lĩnh hội được kiến thức của môn học một cách chủ động sáng tạo phù hợp với chương trình đổi mới sách giáo khoa. I. PHẠM VI – ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:Để tạo hứng thú học tập môn sinh học ở trường THCS là việc làm khó khăn vì đối tượng học sinh là người dân tộc Jẻh – Triêng còn hạn chế về ngôn ngữ Tiếng Việt. Chính vì lẽ đó trong thời gian qua, với trách nhiệm của người giáo viên tôi đã nghiên cứu, tìm tòi ra những cách thức Dạy – Học để tạo ra hứng thú học tập môn Sinh học cho học sinh trong trường THCS Đăk Nhoong- Xã Đăk Nhoong huyện Đăk Glei Tỉnh Kon Tum. Là giáo viên dạy môn Sinh học bản thân tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm và áp dụng qua những năm tháng đứng trên bục giảng. Nhìn chung đã đạt được những kết quả khả quan, rất mong sự đóng góp chân tình của quý đồng nghiệp để những kinh nghiệm trên được hoàn chỉnh mong góp một phần nhỏ bé vào sự nghiệp “trồng người” của chúng ta ngày một hoàn thiện hơn./. II. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN. 1. Thuận lợi - Nhà trường đã được trang bị một số thiết bị dạy học hiện đại như : Kính hiển vi, đầu VCD, Tivi … và những đồ dùng dạy học, dụng cụ thí nghiệm đặc trưng của bộ môn. - Môn sinh học là môn học gần gũi với thiên nhiên chứa đựng kiến thức sinh động, phong phú, hấp dẫn kích thích tính tò mò ham hiểu biết của học sinh. Đó cũng chính là thuận lợi rất lớn cho việc hình thành động cơ học tập, nhu cầu nhận thức, hứng thú học tập cho học sinh. - Học sinh trong trường có đầy đủ sách giáo khoa của các môn học đảm bảo cho học sinh có thể nghiên cứu bài trước ở nhà. - Thư viện nhà trường có rất nhiều loại sách tham khảo, các em có thể mượn đọc để mở mang thêm kiến thức về môn học. - Ở trường các em được học ngày hai buổi/tuần, các em ở các làng xa trung tâm được ở lại tại trường có phòng ở kiên cố được trang bị đầy đủ vật dụng ăn ở và có chế độ dành cho học sinh bán trú của Nhà nước vì vậy đa số các em có nhiều thời gian dành cho việc học tập. - Đội ngũ giáo viên nhiệt tình có tâm huyết với nghề, luôn tìm tòi nghiên cứu về phương pháp dạy, tự làm đồ dùng dạy học và hướng dẫn cùng với học sinh sưu tầm mẫu vật để giờ học thêm sinh động và học sinh nắm chắc kiến thức bài học. - Được sự quan tâm giúp đỡ của Phòng Giáo Dục và Ban giám hiệu nhà trường trong việc nâng cao tay nghề cho giáo viên bằng các hình thức : học tập nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, mở chuyên đề tập huấn, tổ chức xem băng, thường xuyên tổ chức cho giáo viên dạy giỏi dạy mẫu để đồng nghiệp rút kinh nghiệm, học hỏi… 2. Khó khăn - Đại đa số các em đều sinh sống ở vùng sâu vùng xa, vốn Tiếng Việt còn hạn chế nên việc nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu còn hạn chế dẫn đến việc chuẩn bị bài ở nhà của các em chưa đạt yêu cầu. Ảnh hưởng lớn đến tiết dạy bài mới. - Học sinh toàn trường 100% là học sinh dân tộc thiểu số thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Học sinh trong 1 lớp có nhiều hình thức đào tạo đặc biệt là các lớp Phổ cập tiểu học dẫn đến trình độ kiến thức không đồng đều, nhiều em lười nghiên cứu, ngại tư duy dẫn đến thiếu tính sáng tạo trong học tập. - Đồ dùng dạy học được cung cấp nhưng nhìn chung vẫn chưa đồng bộ để đáp ứng được nhu cầu của tiết dạy. - Những học sinh ở ngoại trú ngoài giờ học về nhà phụ giúp gia đình làm kinh tế nên thời gian tự học còn lại rất ít. Hơn nữa, phần lớn kinh tế gia đình học sinh còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp nên phụ huynh học sinh không quan tâm đến vấn đề học tập, mọi hoạt động và học tập của các em phụ huynh thường khoán trắng toàn bộ cho nhà trường. - Đại đa số các em rất nhút nhát trong việc bày tỏ ý kiến của mình trước đám đông, trước các bạn đồng trang lứa. Chính điều đó là cho các em ngại bày tỏ ý kiến của mình trước lớp và thế là khả năng chủ động sáng tạo chiếm lĩnh kiến thức của các em trở nên hạn chế. - Hệ thực vật và động vật ở xung quanh nhà trường mang tính đặc thù với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng nên không được phong phú và đa dạng cũng ảnh hưởng đến việc sưu tầm mẫu vật, nghiên cứu, làm thí nghiệm … - Do sự hiểu biết về ngôn ngữ Jẻh - Triêng của giáo viên còn hạn chế nên sự bất đồng ngôn ngữ trong giao tiếp giữa thầy – trò bị hạn chế, đại đa số học sinh phát âm tiếng việt sai và viết sai chính tả nên việc giải thích vấn đề cho học sinh hiểu là việc hết sức khó khăn. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ A. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: - Để tạo hứng thú cho học sinh học môn sinh học, đặc biệt là học sinh ở lớp 6,7 của Trường THCS Đăk Nhoong, người giáo viên phải có cái nhìn tổng quát toàn bộ chương trình cấp học từ đó rút ra những kiến thức cơ bản để học sinh thấy được các mạch kiến thức liên quan với nhau như thế nào? Vai trò và ý nghĩa của chúng ra sao? Sau đó giáo viên vận dụng các biện pháp để giúp học sinh hệ thống được kiến thức, khi đó, hứng thú khi học tập của các em sẽ được nâng lên. - Sau khi tìm hiểu thực trạng học sinh lớp 6, 7 của trường, tôi tiến hành thực hiện các biện pháp nhằm giúp học sinh hứng thú học tập môn Sinh trong suốt quá trình giảng dạy của mình, để từng bước nâng cao chất lượng Dạy – Học, nhất là môn sinh học 6, 7 Cụ thể nội dung được trình bày như sau: I. Tìm hiểu và học ngôn ngữ dân tộc. Học sinh ở Trường THCS Đăk Nhoong là vùng biên giới, 100% là dân tộc thiểu số ... khi giao tiếp các em chủ yếu sử dụng ngôn ngữ dân tộc Jẻh đê giao tiếp là chủ yếu và ít có sự giao tiếp giữa người dân tộc Jẻh với người kinh nên phần lớn sự hiểu biết ngôn ngữ tiếng Việt của các em còn hạn chế, dùng từ sai hoặc nói ngược. Do vậy, việc người giáo viên cần phải làm điều đầu tiên là tự học tiếng dân tộc. Điều đó giúp ích rất nhiều trong việc giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh.Ví dụ: Khi nói “Củ mì (sắn)” 1 số học sinh sẽ không biết là cây gì, nhưng khi bạn giải thích tiếng Jẻh gọi là “Bum rôông” thì học sinh hiểu ngay. Hay bạn muốn nói đến một sinh vật nào đó thì bạn nên kèm theo việc giải thích bằng song ngữ như : quả cam – play pih; chim sẻ – chem char; chó sói – cho ma; chọn giống – Rêh til ...Điều ấy sẽ tạo cảm giác gần gũi hơn giữa thầy và trò cũng như học sinh sẽ dễ dàng đi vào bài học hơn. II. Làm giàu thêm ngôn ngữ tiếng việt cho học sinhĐại đa số các em học sinh dân tộc khi ở chung với gia đình thường giao tiếp bằng tiếng Jẻh do đó vốn hiểu ngôn ngữ Tiếng Việt còn ít ỏi. Đây cũng là khó khăn cho các em trong việc tiếp thu kiến thức môn sinh học. Vì vậy khi giảng dạy tôi thường lồng ghép ngôn ngữ Tiếng Việt trong từng tiết dạy, trong lời giảng và sửa chữa những từ ngữ nhận thức sai của học sinh khi các em giao tiếp với nhau và phát biểu ý kiến xây dựng bài. Khi đã hiểu được ngôn ngữ Tiếng Việt thì các em nhận thức vấn đề sâu sắc hơn nắm nội dung bài học cặn kẽ hơn. Ví dụ : Khi dạy Sinh học lớp 6 bài “Các loại hoa” về phần Phân chia các nhóm hoa căn cứ vào bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa. Có một số thuật ngữ như : Hoa lưỡng tính, hoa đơn tính. Giáo viên cần phải giải thích rõ cho các em biết lưỡng có nghĩa là hai, đơn có nghĩa là một. Cho các em hiểu từ đó giáo viên mới có thể hướng dẫn cho các em hiểu được thế nào là hoa lưỡng tính thế nào là hoa đơn tính. Chẳng hạn như dạy phần đời sống của cá chép trong chương trình Sinh học lớp 7 giáo viên cần giải thích rõ từ “biến nhiệt” khi dạy phần đời sống của chim bồ câu thì có từ “hằng nhiệt”.Do vậy trong mỗi tiết dạy giáo viên cần dùng một ít thời gian để hướng dẫn các em tìm hiểu nghĩa của từ trong bài học là rất cần thiết để các em dễ hiểu bài và dễ nhớ khi học bài. III. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh trước giờ lên lớp 1. Chuẩn bị của giáo viên: a. Giáo án : Muốn tiết dạy đạt hiệu quả cao thì sự chuẩn bị của giáo viên là rất quan trọng. Đặc biệt là giáo án khi lên lớp, để có một giáo án tốt đòi hỏi người giáo viên phải: - Soạn giáo án một cách khoa học, sâu sắc tạo tiết dạy hấp dẫn không bị khô khan như đặc trưng của những môn học tự nhiên khác. Phải hình dung được diễn biến của tiết dạy trong trí tưởng tượng của mình để chuẩn bị giáo án có tính logic khoa học. - Chú trọng việc sưu tầm mẫu vật có trong tự nhiên hoặc ở địa phương để tạo sự sinh động và gần gũi với học sinh, như vậy sẽ tạo được hứng thú cho học sinh trong tiết học, hướng dẫn các em cùng sưu tầm mẫu vật và trong tiết học Thầy và trò sẽ cùng sử dụng mẫu vật cùng tìm được, các em sẽ ham thích và say mê môn học. VD1: Chương trình Sinh học 6, học về Thực vật, có các bài về Cây thông, Cây Rêu, Dương xỉ, các loại lá... Những loài thực vật này rất gần gũi với các em hàng ngày và dễ thu hái. VD2: Chương trình Sinh 7, học về động vật, có các bài về ếch đồng, chuột, cá chép, chim bồ câu.... những loài động vật này có nhiều ở dịa phương và đa số các em tự đánh bắt được. - Xác định kiến thức cơ bản của mỗi bài học, lựa chọn những kiến thức cơ bản nhất để có thể vận dụng những phương pháp nhằm tích cực hoá hoạt động của học sinh. Để làm được điều đó giáo viên phải nghiên cứu thật kĩ bài học trong sách giáo khoa, sách tham khảo… nhằm nắm được nội dung kiến thức cơ bản mình cần truyền đạt và khối lượng kiến thức học sinh có thể chiếm lĩnh. Từ đó đưa ra những phương pháp cụ thể để học sinh tiếp cận. Ví dụ : Soạn bài “Đa dạng và đặc điểm chung của lớp chim”, phần I : “Các nhóm chim” Bước 1: Xác định kiến thức cơ bản của phần này là đặc điểm điểm của các nhóm chim thích nghi với đời sống khác nhau của chúng, sau khi cho các nhóm học sinh thảo luận tìm ra đặc điểm cấu tạo, đời sống của các nhóm chim chạy, nhóm chim bơi và nhóm chim bay. Bước 2: Cho các nhóm học sinh tiếp tục thảo luận so sánh giữa các nhóm chim. Khi so sánh học sinh tìm ra được điểm khác nhau giữa các nhóm chim càng làm cho học sinh khắc sâu kiến thức hơn về đặc điểm của các nhóm chim. Còn học sinh tìm ra được những chỗ giống nhau thì đó là đặc điểm chung của lớp chim. Vào hoạt động sau tìm đặc điểm chung của lớp chim giáo viên không phải mất nhiều thời gian để trình bày hoạt động này. Mặt khác trong quá trình học sinh thực hiện so sánh tôi tiến hành treo tranh vẽ về ba nhóm chim để học sinh quan sát tự tìm ra kiến thức. Như vậy ta đạt được cả hai mặt vừa làm cho học sinh tích cực vừa làm cho học sinh dễ dàng hiểu bài hơn. - Với những kiến thức đã từng học, kiến thức mang tính chất giới thiệu hoặc dễ hiểu hơn có thể hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu trong sách giáo khoa, tranh, ảnh, mô hình ... kết hợp với những hiểu biết của các em, hỏi bạn bè … và vào tiết sau có thể cho các tự đứng trước lớp thuyết trình nhằm kích thích tính độc lập sáng tạo trong mỗi học sinh và còn rèn cho mỗi học sinh khả năng tự tin khi trình bày một vấn đề trước đám đông. Đó là tạo cho tạo cho học sinh một tâm lý tự tin trước đám đông. Ví dụ : Khi soạn bài: “Đa dạng và đặc điểm chung của lớp bò sát”, trong chương trình sinh học lớp 7. Ơ phần các loài khủng long. Tôi giao cho bốn nhóm học sinh về nhà viết một bài thuyết trình trình bày sự ra đời phồn thịnh và diệt vong của khủng long. Các nhóm sẽ tiến hành viết bài thuyết trình tiết sau chọn một trong các nhóm trình bày trước lớp. Các nhóm khác theo dõi đặt câu hỏi yêu cầu nhóm thuyết trình trả lời. Cuối cùng từ những câu trả lời yêu cầu học sinh rút ra kết luận. Giáo viên chỉ việc chỉnh sửa hoàn chỉnh kiến thức cho học sinh. Làm như vậy giúp các em có thể tự lĩnh hội được kiến thức một cách chủ động hơn. Nếu như giáo viên thực hiện bằng cách đặt câu hỏi cho học sinh trả lời và rút ra kết luận cho các em thì các em chỉ tiếp thu một các thụ động và rất nhanh quên. - Xác định con đường thích hợp giúp học sinh tự tìm tòi phát hiện kiến thức theo logíc của quá trình hình thành các kiến thức đó. Mỗi loại kiến thức cần phải có quá trình tiếp cận phù hợp. - Những kiến thức về hình thái của thực vật, về cấu tạo ngoài của động vật cần cho học sinh quan sát trên nhiều phương tiện dạy học như : mẫu vật thật, tranh vẽ, mô hình, tiêu bản quan sát trên kính hiển vi … để tự phát hiện ra kiến thức. Đối với những kiến thức về giải phẫu cần cho học sinh tự tay giải phẫu trên mẫu động vật, nếu không có điều kiện học sinh tự tay mổ thì cũng phải quan sát trên mẫu mổ và chú thích những bộ phận quan sát được. Ví dụ: Khi soạn bài quan sát cấu tạo trong của ếch đồng, của chim bồ câu hay của thỏ, muốn gây sự chú ý cao độ cho học sinh và khơi dậy tính tìm tòi của học sinh, giáo viên nên cho học sinh quan sát và chú thích trên mẫu mổ dựa vào tranh và hình vẽ trong sách giáo khoa. Nếu có điều kiện tốt hơn trong giờ thực hành, tôi thường hướng dẫn cho học sinh tự tay mổ mẫu vật thật và quan sát. Sau đó tự học sinh vận dụng những kiến thức đã học chú thích trực tiếp trên mẫu mổ. Khi đó giáo viên đã trực tiếp rèn cho học sinh đồng thời một lúc rất nhiều kĩ năng như : Kỹ năng mổ mẫu thật, kỹ năng quan sát, kỹ năng phân tích, kỹ năng hợp tác giữa các bạn trong cùng một nhóm. Được như thế càng làm cho học sinh yêu thích môn học hơn. Ví dụ: Bài đặc điểm cấu tạo ngoài của lá Hoạt động 1 :Tìm hiểu đặc điểm bên ngoài của lá Tôi cho học sinh làm việc nhóm để có điều kiện tập trung tất cả các loại lá của các nhóm đã sưu tầm, học sinh có điều kiện quan sát nhiều loại lá hơn. Từ đó các em thảo luận và dễ dàng hình thành nên những khái niệm về phiến lá, gân lá, lá đơn, lá kép. Hoạt động 2 : Phân biệt các kiểu xếp lá trên câyTôi giao nhiệm vụ cho học sinh độc lập tự quan sát hình vẽ và trên mẫu vật thật về kiểu xếp lá trên cây hoàn thành bảng
STT | Tên cây | Kiểu xếp lá trên cây | |
| Có mấy lá mọc từ một mấu thân | Kiểu xếp lá | ||
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| 4 | |||
Nhắn tin cho tác giả
Báo tư liệu sai quy định
Mở thư mục chứa tư liệu này
Số lượt thích:
0 người
 
Các ý kiến mới nhất